Μετάβαση στο κύριο περιεχόμενο

Μανιτάρια «φώτιζαν» το δρόμο των Βίκινγκς




Είναι γνωστό και έχει αναφερθεί σε πολλά άρθρα ανάλογου περιεχομένου πως ο Ιπποκράτης, ο πατέρας της Ιατρικής, χρησιμοποιούσε το Fomes fomentarius, τη γνωστή μας Ίσκα, για να καυτηριάζει τις πληγές. Στην Αρχαία Ελλάδα επίσης η Ίσκα χρησιμοποιείτο ως εύφλεκτο υλικό για να ανάβουν τη φωτιά. Η Ίσκα αναπτύσσεται επάνω στους κορμούς των δέντρων, όπως της βελανιδιάς, της οξιάς, του πεύκου κ.ά, και στην αρχαιότητα υπήρξε καθοριστική για την καθημερινή ζωή των ανθρώπων. Συνήθως, τη συνέλεγαν κατά τους θερινούς μήνες και είτε την έκαιγαν απευθείας για να «καπνίσουν» τα μελίσσια είτε την επεξεργάζονταν για την παραγωγή εύφλεκτου υλικού. 
Τοποθετούσαν την Ίσκα μέσα σε αλισίβα για 40 ημέρες, ενώ την έβγαζαν κατά διαστήματα και τη στούμπιζαν μέχρι εκείνη να μαλακώσει. Όταν έβλεπαν πως είχε μαλακώσει αρκετά και είχε παρέλθει η περίοδος των 40 ημερών περίπου, την έβγαζαν από την αλισίβα και την άφηναν να στεγνώσει στον ήλιο. Αφού στέγνωνε, την ξεφλούδιζαν, την έκοβαν σε μικρότερες και λεπτές λουρίδες και ήταν πια έτοιμη για χρήση. 
Οι Αρχαίοι Έλληνες όμως δεν ήταν ο μοναδικός λαός που χρησιμοποίησε το Fomes fomentarius ως υλικό για να ανάβει φωτιές. Οι Βίκινγκς είχαν ανακαλύψει έναν τρόπο όχι μόνο να δημιουργούν φωτιά αλλά να διατηρείται αυτή αρκετή ώρα σε αναμμένους δαυλούς
Σίγουρα, η φωτιά αποτέλεσε βασικό στοιχείο για τη δημιουργία και την εξέλιξη του ανθρώπινου πολιτισμού. Η ύπαρξη της φωτιάς ήταν καθοριστική για την επιβίωση του ανθρώπου, αλλά εξίσου σημαντικό ήταν να μπορεί η φωτιά να διατηρηθεί για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα. Οι λαοί της Σκανδιναβίας λοιπόν επεξεργάζονταν και αυτοί την Ίσκα, όπως άλλωστε και οι Αρχαίοι Έλληνες, όμως φαίνεται πως ήταν πιο καινοτόμοι. Αρχικά, έκοβαν και απομάκρυναν τα εξωτερικά κομμάτια του μύκητα, ενώ τα εσωτερικά τα έκοβαν σε λεπτές φέτες. Στη συνέχεια στούμπιζαν αυτές τις λεπτές φέτες μέχρι να γίνουν μαλακές και εύκαμπτες που να μοιάζουν με ένα υλικό, όπως το πανί. 
Το πρωτοποριακό για τους Βίκινγκς ήταν πως αυτό το «υλικό» που δημιουργούσαν από την Ίσκα το εμπότιζαν ή το έβραζαν σε ούρα. Το νιτρικό άλας που εμπεριέχεται στα ούρα έδινε στο μύκητα την ιδιότητα να μπορεί να χρησιμοποιείται ως μέσο φωτισμού για πολλές ημέρες, αφού επέτρεπε στο υλικό να φωτίζει χωρίς όμως αυτό να καίγεται. Έτσι, οι Βίκινγκς μπορούσαν να μεταφέρουν τη φωτιά σε όποιο μέρος και αν πήγαιναν, αλλά ήταν και πολύ εύκολο να δημιουργούν μια καινούργια σπίθα κάθε φορά που ήθελαν να ανάψουν μια εστία.
Αν μάλιστα λάβουμε υπόψη πως και ο Ότζι, ο άνθρωπος των πάγων, βρέθηκε να έχει πριν από 5.000 χρόνια τέτοιους εύφλεκτους μύκητες, διαπιστώνουμε πως κάποια μανιτάρια καθόρισαν την πορεία του ανθρώπου στο διάβα της ιστορίας.
Φωτογραφία: James Ward

Σχόλια

Δημοφιλείς αναρτήσεις από αυτό το ιστολόγιο

Ο Coprinus comatus στη μάχη κατά της λευχαιμίας

Το αρκετά διαδεδομένο και εδώδιμο μανιτάρι Coprinus comatus που ευδοκιμεί στα λιβάδια της Ευρώπης και της Αμερικής φαίνεται πως μπορεί να βοηθήσει στην καταπολέμηση της λευχαιμίας.
Είναι ήδη γνωστό πως ο Coprinus comatus έχει μεγάλη θρεπτική αξία, λόγω της αντιοξειδωτικής και αντιμικροβιακής του δράσης. Σε διάφορες μελέτες που έγιναν στο παρελθόν έχει παρατηρηθεί πως αυτό το μανιτάρι περιέχει στοιχεία που μπορούν να βοηθήσουν ασθενείς που πάσχουν από καρκίνο του προστάτη και γυναίκες με καρκίνο των ωοθηκών. 
Μια καινούργια όμως έρευνα από ομάδα ερευνητών του Πανεπιστημίου της Φλόριντας των ΗΠΑ απέδειξε πως μία πρωτεΐνη του μανιταριού Coprinus comatus συμβάλλει στη θανάτωση του λευχαιμικού κυττάρου T. 
Συγκεκριμένα, οι εργαστηριακές μελέτες απέδειξαν πως η πρωτεΐνη Υ3 που υπάρχει στο μανιτάρι αυτό δεσμεύεται με τη γλυκάνη LDNF και μ’ αυτή τη διεργασία τα ένζυμα που προκύπτουν είναι ικανά να θανατώσουν το λευχαιμικό κύτταρο T σε ένα ποσοστό 90%. Τα αποτελέσματα αυτής της έρευνας δημοσιε…

Πλένονται ή δεν πλένονται τα μανιτάρια;

Ένα θέμα συζήτησης που πυροδοτεί συχνά σχόλια και διχάζει τους λάτρεις των μανιταριών είναι το εάν πρέπει ή όχι να πλένονται τα μανιτάρια προτού μαγειρευτούν. Επειδή είναι γνωστό πως τα μανιτάρια λόγω της πορώδους σύνθεσής τους είναι αρκετά απορροφητικά, έχει επικρατήσει η άποψη πως τα μανιτάρια δεν πρέπει να πλένονται και αρκεί απλώς να σκουπίζονται με μια υγρή πετσέτα ή να καθαρίζονται με ένα βουρτσάκι.
Σίγουρα, μια μέθοδος γρήγορου καθαρισμού με υγρή πετσέτα εφαρμόζεται εύκολα σε μανιτάρια μικρής ποσότητας και κυρίως σ’ αυτά που προέρχονται από καλλιέργεια. Εφόσον τα μανιτάρια καλλιεργούνται μέσα σε αποστειρωμένα κομπόστ, ελαχιστοποιείται και η πιθανότητα να έχουν αναπτυχθεί βακτήρια και ταυτόχρονα διατίθενται στον καταναλωτή αρκετά καθαρά. 
Τι γίνεται όμως με τα μανιτάρια που συλλέγουμε στο δάσος; Αρκεί ένα απλό υγρό καθάρισμα για να απομακρυνθούν οι λάσπες, τα βακτήρια και τα έντομα; Σ’ αυτή την περίπτωση ασφαλώς και επιβάλλεται το πλύσιμο με νερό, αρκεί να ληφθεί υπόψη πως απαιτ…

Ο Ιούλιος των μανιταριών

Ο φετινός Ιούλιος αποδείχθηκε παραδεισένια εποχή για όσους εξόρμησαν στα δάση και στους αγρούς για άγρια μανιτάρια. Σύμφωνα με τους προγνωστικούς χάρτες του Mushring.comη καρποφορία συνεχίζεται ως έναν βαθμό μέχρι τις 20 Ιουλίου. Οι περιοχές που παρουσιάζουν μεγάλη πιθανότητα να αναπτυχθούν άγρια μανιτάρια είναι από την Κεντρική Ελλάδα και πάνω, και κυρίως στην Ήπειρο, Μακεδονία και Θράκη. 
Από την 1η Ιουλίου μέχρι σήμερα, κατεξοχήν καλοκαιρινά μανιτάρια, όπως τα αγαπημένα μας Καισαρικά (Amanita caesarea), εντοπίστηκαν σε μεγάλη αφθονία σε πολλές περιοχές της Ελλάδας. Το παράδοξο όμως ήταν πως χαρήκαμε ιδιαιτέρως με τον εντοπισμό ειδών, σε μεγάλες μάλιστα ποσότητες, που απαντούν κυρίως το Φθινόπωρο, όπως οι Μακρολεπιότες (Macrolepiota procera). 
Το ακόμη πιο παράδοξο που συνέβη αυτόν τον Ιούλιο είναι πως αναπτύχθηκαν όχι μόνο φθινοπωρινά μανιτάρια, αλλά ακόμη και ορισμένα χειμωνιάτικα είδη, όπως οι Μαύρες τρομπέτες (Craterellus cornucopioides), τόσο στην Ελλάδα όσο και σε γειτονικές βαλ…